Bel, boyun ve sırt ağrıları genellikle kas-iskelet sistemindeki problemlerden kaynaklanır; uzun süreli kötü postür (bilgisayar başında eğilerek çalışma, yanlış oturma), ani hareketler, ağır kaldırma, stres kaynaklı kas gerginlikleri, fıtıklaşmış diskler, osteoartrit gibi dejeneratif eklem hastalıkları, omurga deformiteleri (skolyoz, kifoz) veya yumuşak doku zedelenmeleri (kas spazmı, bağ burkulması) en yaygın nedenlerdir. Ayrıca hareketsiz yaşam tarzı, obezite, uygun olmayan yatak seçimi ve tekrarlayan stres hareketleri de kronik ağrıları tetikleyebilir. Nadiren enfeksiyon, tümör veya iç organ problemleri de yansıyan ağrı şeklinde bu bölgelerde rahatsızlığa yol açabilir. Bel, boyun ve sırt ağrıları, yetişkinlerin %80’inde hayat boyu en az bir kez görülen yaygın şikayetlerdir. Sırt ağrıları tedavisi bir fizyoterapist için mümkündür. Diğer yandan bel ve boyun ağrılarda uzmanlık alanına girer. Bu makalede, manuel terapi ve kayropraktik tekniklerinin bilimsel etkinliklerini, uygulama farklılıklarını ve hangi durumda hangisinin tercih edilmesi gerektiğini Fzt. Erdal Beşiktepe ‘ye sorduk ve sizler için derledik.
Manuel Terapi: Bilimsel Temelli Bütüncül Yaklaşım
A) Temel Prensipler
Fizyoterapistler tarafından uygulanır
Eklem mobilizasyonu, yumuşak doku teknikleri ve nörodinamik yaklaşımları içerir
Amaç: Ağrıyı azaltmak + Fonksiyonel hareketi geri kazandırmak. Örneğin Bel, boyun düzleşmesi tedavisinde fizyoterapik egzersizler ve manuel terapi birlikte kullanılabilir.
B) En Etkili Teknikler
Teknik
Endikasyon
Etki Mekanizması
Kanıt Düzeyi
Maitland Mobilizasyonu
Akut bel ağrısı
Sinovyal sıvı hareketini artırır
Level 1
Kaltenborn Traksiyonu
Boyun fıtığı
Foraminal açıklığı %28 artırır
Level 2
Myofasyal Gevşetme
Kronik sırt ağrısı
Fasyal yapışıklıkları çözer
Level 2
Kinezyolojik Bantlama
Postür bozuklukları
Propriosepsiyonu geliştirir
Level 3
Avantajlar:
✅ MR ve klinik bulgularla uyumlu kişiye özel plan
✅ Egzersizle kombine edilerek kalıcı çözüm sunar
✅ Tıp camiasında yaygın kabul görür
Kayropraktik: Spinal Manipülasyon Odaklı Yaklaşım
A) Temel Prensipler
Kayropraktörler tarafından uygulanır
Temel odak: Subluksasyonları düzeltmek için HVLA (Yüksek hızlı düşük amplitüdlü) manipülasyonlar
Amaç: Sinir sistemi fonksiyonunu optimize etmek. Örneğin boyun tutulması tedavisi için manuel kayropraktik uygulanabilmektedir.
B) Sık Kullanılan Teknikler
Teknik
Endikasyon
Etki Mekanizması
Kanıt Düzeyi
Diversified Tekniği
Lomber disk hernisi
Segmenter hareketi restore eder
Level 2
Gonstead Yaklaşımı
Sakroiliak disfonksiyon
X-ray eşliğinde spesifik adjustman
Level 3
Thompson Drop
Pelvik torsiyon
Segmental gerginliği azaltır
Level 3
Avantajlar:
✅ Akut ağrıda hızlı rahatlama
✅ Özellikle SI eklem problemlerinde etkili
✅ Hastaların %68’inde memnuniyet (JMPT 2021)
Karşılaştırmalı Analiz: Hangisi Ne Zaman Tercih Edilmeli?
Önemli Uyarı: Boyun manipülasyonlarının felç riski 1/1.000.000 (Spine J 2019)
Entegre Yaklaşım: En İyi Sonuç İçin Kombinasyon
Akut Faz (0-2 hafta):
Kayropraktik adjustmanlar
Manuel yumuşak doku teknikleri
Subakut Faz (3-6 hafta):
Manuel eklem mobilizasyonu
Stabilizasyon egzersizleri
Kronik Faz (6+ hafta):
Postüral eğitim
Fonksiyonel hareket çalışmaları
Vaka Örneği:
45 yaş, kronik bel ağrısı
Hafta 1-2: Kayropraktik SI adjustmanı
Hafta 3-6: Manuel terapi + Core stabilizasyon
Sonuç: VAS 8 → 2, ODI %60 → %20
Güncel Araştırma Bulguları
2023 Lancet Çalışması: Manuel terapi, kronik bel ağrısında kayropraktiğe göre %23 daha uzun süreli rahatlama sağlıyor
JOSPT Meta-analiz: Kayropraktik, akut SI eklem ağrısında daha hızlı etki başlangıcı gösteriyor
Hasta Seçim Kriterleri
Manuel Terapi İçin İdeal Aday:
✔ MR bulgularıyla uyumlu lokalize problem
✔ Egzersiz uyumu yüksek hasta
✔ Kronik postüral bozukluk
Kayropraktik İçin İdeal Aday:
✔ Akut fonksiyonel blokaj
✔ Spesifik eklem sublüksasyonu
✔ Manipülasyona pozitif yanıt öyküsü
Sonuç ve Uzman Önerileri
Akut mekanik ağrılarda: Kayropraktik adjustmanlar
Kronik postüral problemlerde: Manuel terapi + Egzersiz
Nörolojik semptom varlığında: Önce tıbbi değerlendirme
Altın Kural:
“Manuel terapi ile fonksiyonu geri kazandır, kayropraktik ile akut blokajı çöz, egzersizle kalıcılığı sağla.”
Uyarı: Her iki yöntem de lisanslı profesyonellerce uygulanmalıdır. Kendi kendine manipülasyon tehlikelidir!
#BelAğrısı #BoyunAğrısı #ManuelTerapi #Kayropraktik #Fizyoterapi #OmurgaSağlığı
